Een duurzaamheidsambitie die van tekentafel tot oplevering standhoudt
Een opdrachtgever die zijn duurzaamheidsambitie aan het begin van het traject formuleert, overdraagt aan adviseurs en aannemers, en er pas bij oplevering weer naar vraagt, komt bedrogen uit. Dat is de harde les die betonspecialist Pierre Hendrikx keer op keer waarheid ziet worden. “Als je je als opdrachtgever geen eigenaar voelt van de duurzaamheidsambitie, gaat het al snel mis.”
Van tekening naar werkelijkheid
Met volop praktijkervaring in zijn rugzak weet Pierre waar hij over praat. Na zijn opleiding bouwkunde maakte hij snel carrière bij een bouwkunde maakte hij snel carrière bij een grote aannemer: van constructeur via specialist bouwmethodieken naar kwaliteitsadviseur beton. Zo maakte hij het bouwproces van dichtbij mee. Dat maakt hem tot een waardevol lid van het ABT Paris Proof Concrete (PPC) team, dat zich inzet om de kansen van beton als toekomstbestendig bouwmateriaal maximaal te benutten.
Zijn eerste les leerde Pierre al tijdens zijn stage: er zit een wereld van verschil tussen ontwerp en uitvoering. Een timmerman nam hem, met een bouwtekening in de hand, mee de bouwplaats op: “Kijk maar of het er in het echt hetzelfde uitziet.” Dat moment bleef hangen. Later, als kwaliteitsadviseur beton, zag Pierre de consequenties van de kloof tussen ontwerp en de werkelijkheid in volle omvang. Duurzaamheidsambities die prachtig op papier stonden, sneuvelden onderweg naar en op de bouwplaats. Dat wetende richt Pierre zich binnen ABT PPC op de procesbeheersing: hoe kunnen we de keten zo inrichten dat de vastgestelde duurzaamheidsambities ook daadwerkelijk gerealiseerd worden.
In het project Merwede LAB werken diverse partijen aan kennis en innovaties om van de Utrechtse wijk Merwede de best doordachte stadswijk van Nederland te maken. ABT droeg de innovaties aan: slimme keuzes in funderingen en het gebruik van alternatieven zoals geopolymeerbeton en basaltvezelwapening.
Het schuifspel in de keten
Binnen de keten is het voor Pierre essentieel dat een opdrachtgever continu kritisch is op de manier waarop zijn duurzaamheidsambitie wordt waargemaakt. “Het patroon is vaak hetzelfde. Een opdrachtgever formuleert een duurzaamheidsambitie en geeft die mee aan zijn adviseurs. Die zetten hem door naar de aannemer, die hem doorgeeft aan zijn leveranciers. Zo wordt de verantwoordelijkheid als het ware doorgeschoven en is niemand meer echt ‘eigenaar’. Door zaken als kosten of uitvoerbaarheid wordt er steeds water bij de wijn gedaan,. Zo blijft er van de oorspronkelijke ambitie vaak weinig over. Wil je de duurzaamheidsambitie echt vervlechten in je project dan moeten alle stappen, van ontwerp naar uitvoering, daarop gericht zijn én moet de opdrachtgever richting alle partijen kritisch blijven.”
Voor de Provincie Utrecht is een circulair facilitair gebouw ontworpen. Het beton is circulair door toepassing van 100% vervanging van de grove fractie door granulaat. Ook is de milieu-impact gehalveerd. Deels door circulaire wapening, bestaande uit 90% schroot én vervanging van het bindmiddel door Ecocem.
Onafhankelijke beoordeling
Hoe doorbreek je dat patroon van ‘doorschuiven’? Pierre kijkt daarvoor naar het buitenland. Zo toetst in Duitsland een onafhankelijke partij verplicht elk ontwerp voordat de uitvoering start. “Hier wordt de verantwoordelijkheid echt gevoeld. Problemen komen vroeg aan de oppervlakte en er wordt eerder bijgestuurd.” Pierre hoopt dat de nog in te voeren Wet kwaliteitsborging voor CC2 een vergelijkbare beweging op gang brengt. “Als opdrachtgevers merken dat er aan de achterkant een kundige toetser zit, gaan ze aan de voorkant zorgvuldiger opereren. En zo hoort het ook: als een opdrachtgever zijn adviseurs vraagt om een duurzaam gebouw dan moet hijzelf ook de verplichting voelen te controleren op het nakomen van de afspraken.”
Leefbare planeet nalaten
De betrokkenheid van Pierre is groot. Gevraagd naar zijn persoonlijke drijfveer laat hij een foto zien van zijn dochtertjes. “40 tot 60 procent van de duurzaamheidsimpact van een gebouw zit in de betonconstructie. Wereldwijd is beton verantwoordelijk voor 8% van de CO2-uitstoot. Als ik daar een impact op kan maken en mijn kinderen een leefbare planeet kan nalaten, is mijn missie geslaagd.”
In zijn boodschap is Pierre dan ook duidelijk: “Opdrachtgevers, realiseer je dat je eigenaar bent en blijft van het gebouw én van de bijbehorende duurzaamheidsambitie. En overheid: de bestaande regels zijn echt voldoende. Juist omdat we die als ABT heel goed kennen, kunnen wij opdrachtgevers stap-voor-stap door alle projectfases heen leiden, hen sturing geven op het proces én het realiseren van hun ambitie.”
ABT Paris Proof Concrete in het kort
ABT PPC biedt onafhankelijke totaaloplossingen voor duurzaam beton, van ontwerpfase tot oplevering. Het doel: de CO2-uitstoot van betonconstructies in lijn brengen met de Paris Proof-ambitie: CO2-neutraal in 2050. Dat vraagt om een fundamenteel andere aanpak: duurzaam beton niet zien als product, maar als proces waarin je van ontwerp tot uitvoering de juiste keuzes moet maken. ABT PPC zet zich in voor het zo vroeg mogelijk aan tafel brengen van de juiste technische kennis, verbindt betontechnologen, constructeurs en aannemers en blijft als onafhankelijke partij betrokken gedurende het hele bouwtraject.
Onlangs kwam het Paris Proof BetonKompas beschikbaar via de website van ABT: een instrument om te komen tot Paris Proof beton en dat aan de hand van zes assen, met onderwerpen als procesverbetering, materiaalinnovatie en kwaliteitsborging. Elke as kent vijf niveaus, van standaard tot koploper. Samen maken ze kwalitatief inzichtelijk hoe Paris Proof een betonconstructie is en vormt het een praatprent voor alle betrokken partijen in de keten.
Meer weten?
Dit artikel is gepubliceerd in de Zomer 2026 editie van ABT Magazine.