Losmaakbaarheid: van beoordelingscriterium naar effectief circulair stuurmiddel
Wanneer er bij een aanbesteding met losmaakbaarheid als criterium twee inschrijvingen zijn – een biobased gebouw én een meer traditioneel gebouw met niet-biobased materialen – dan is het voor het niet-biobased gebouw eenvoudiger om hoog te scoren op losmaakbaarheid dan voor het biobased gebouw. Zorgt dit dan wel voor een eerlijke vergelijking? Die vraag stond centraal in Davids Nordemanns onderzoek.
Als onderdeel van het consortium CircleWood verzorgde ABT de bouwkundige uitwerking van Wisperweide, een schoolgebouw ontworpen volgens de HoutKern Bouwmethode. David onderzocht op welke manieren de losmaakbaarheidsindex (LI) van Wisperweide verhoogd kan worden zonder dat de Milieu Kosten Indicator (MKI) toeneemt.
Drie verbetermaatregelen kwamen naar voren. En hoewel deze op elementniveau een groot effect hadden op de LI, bleek de impact op de LI van het volledige gebouw beperkt. De reden? De maatregelen richtten zich op onderdelen met een geringe bijdrage op de totale MKI. Wisperweide bestaat namelijk grotendeels uit biobased materialen, maar bevat ook onderdelen met een relatief hoge MKI, zoals de fundering. Omdat juist deze onderdelen grote invloed hebben op de uiteindelijke LI van het gebouw, hebben verbeteringen aan de biobased onderdelen relatief weinig effect. Zelfs wanneer bijvoorbeeld alle verbindingen van CLT-kolommen ‘losmaakbaarder’ worden gedetailleerd, stijgt de LI van het totale gebouw nauwelijks.
Uit het onderzoek bleek dat een substantiële verbetering van de LI bij Wisperweide vooral mogelijk is door vroeg in het ontwerpproces integrale keuzes te maken, met focus op gebouwonderdelen met een hoge MKI. Om dit te ondersteunen, ontwikkelde David een tool die losmaakbaarheidkeuzes aan het begin van het ontwerpproces inzichtelijk maakt. Zo verschuift losmaakbaarheid van beoordelingscriterium naar effectief circulair stuurmiddel. Belangrijk hierbij is het eerlijke gesprek met de opdrachtgever: zo krijgen hoge circulariteitsambities een reële kans om van papier naar praktijk te komen.
Dit artikel is gepubliceerd in de Zomer 2026 editie van ABT Magazine.