Een doordachte renovatie op het Utrecht Science Park

De circulaire transformatie van een onderzoeksgebouw

Op het Utrecht Science Park vindt een opmerkelijke transformatieplaats. Het SL2-gebouw wordt door de combinatie ABT-Huygen-L3Q, en in samenwerking met architect Pieter Walraad van NewJoy Concepts omgevormd tot een gemoderniseerd laboratoriumgebouw. In het ontwerpteam verzorgt Huygen het installatieadvies, L3Q het labadvies, en ABT de ontwerpleiding en alle andere expertises om tot integrale ontwerpoplossingen te komen.

Beperkte gebruiksperiode

SL2, de naam verwijst naar Sorbonnelaan, is door de Universiteit Utrecht aangekocht als schuifruimte voor de herontwikkeling van het verderop gelegen Hugo R. Kruytgebouw. Dit gebouw is in de jaren ’70 mede door ABT ontworpen, zo vertelt projectmanager Frank Hofmans. “Dit gebouw is 53.000 m² bvo groot en bestaat voor een groot deel uit laboratoria. Deze labs en hun gebruikers hebben tijdens de renovatie onderdak nodig. Hiertoe wordt onder andere SL2 gerenoveerd met een geplande levensduur van 15 jaar.”

Het SL2-gebouw uit 1968 is gebouwd voor de universiteit en later overgenomen door het onderzoeksinstituut SRON. De universiteit kocht het in 2022. Het gebouw, met een oppervlakte van ca. 9.000 m2 BVO, biedt straks onderdak aan 6 verschillende onderzoeksgroepen verdeeld over ruim 40 labruimtes.

Materiaalpaspoort als basis

Passend bij de duurzaamheidsambities van de universiteit begon de ontwerpaanpak met een grondige materiaalinventarisatie. “We hebben een materiaalpaspoort opgesteld, met de in het gebouw aanwezige materialen en de bijbehorende CO2-impact”, legt bouwkundige Barbara Foolen de Oliveira uit. “Zo creëren we inzicht in de kansen voor hergebruik. Dit is vervolgens vertaald naar een ‘oogstkaart’: een overzicht van herbruikbare materialen.”

“Verduurzaming is maatwerk en leidt met zorgvuldige onderbouwingen tot gerichte keuzes.”

Grote winst wordt behaald bij het geplande hergebruik van binnenwanden. Frank: “De universiteit had een nieuwbouw-eis gesteld voor de geluidsisolatie van binnenwanden. De bestaande systeemwanden haalden dat niet. Uit gebruikersonderzoek en geluidsmetingen en andere gebouwen bleek echter dat een lagere dB-waarde niet als beperkend werd ervaren. Dan kun je vasthouden aan de oorspronkelijke eisen, maar je kunt ook zoeken naar een oplossing”.

Barbara knikt: “De aanpak van bestaande bouw, met duurzaamheidsambities, vraagt om maatwerkoplossingen. Het is mooi te zien dat het ontwerpteam en de opdrachtgever openstaan voor andere dan de gebaande paden. Bij de wanden kwamen we samen met de oorspronkelijke leverancier InterWand tot een methode om met beperkte ingrepen een acceptabele dB-waarde te behalen. Het resultaat: grote CO2-winst en een flinke kostenbesparing.”

Frank: “Ook de aluminium plafondcassettes staan op de lijst voor een tweede leven. Voor het verduurzamen van de gevel toonden detailberekeningen aan dat vooral het vervangen van de buitenwandopeningen energetisch effectief is. Dit laat zien dat verduurzaming maatwerk is en met zorgvuldige onderbouwingen tot gerichte keuzes leidt.”

Intensief samenwerkingsproces

Wat dit project ook bijzonder maakt, is de nauwe samenwerking. “We hebben een vaste samenwerkdag in Utrecht, met het ontwerpteam en het opdrachtgeversteam”, vertelt Frank. “Dit zorgt voor korte lijnen, wat de besluitvorming versnelt en communicatie intensiveert. Belangrijk vanwege de ambitieuze planning. Zo hebben we in 10 weken het voorlopig ontwerp gemaakt en in 15 weken, tijdens de zomervakantie, het definitieve ontwerp. Supersnel voor een complex project met ruim 40 verschillende labs.”

“Het is mooi te zien dat het ontwerpteam en de opdrachtgever openstaan voor andere dan de gebaande paden.”

Naar verwachting is het gebouw in 2028 opgeleverd en volledig operationeel. Ook over een vlotte doorloop van de uitvoering is al nagedacht. “Door nu al asbest te saneren en bepaalde materialen te oogsten, ontstaat er meer inzicht in het gebouw en kan het bouwproces straks efficiënter verlopen”, aldus Frank. “Voor het oogsten en de asbestsanering is de firma Lagemaat gecontracteerd. Het geoogste materiaal wordt gesorteerd opgeslagen, onder meer op de bovenste verdieping die daarvoor bewust als eerste gestript is”, vult Barbara hem aan.

Iteratief ontwerpen

De gehanteerde ontwerpmethodiek noemt Frank ‘onderzoekend ontwerpen en ontwerpend onderzoeken’. “Bij hergebruik van gebouwen moet je constant schakelen tussen analyse en ontwerp”, legt hij uit. “Je onderzoekt mogelijkheden door te ontwerpen, en je ontwerp wordt gevormd door wat je onderzoekt. Dat iteratieve proces is essentieel bij renovatieprojecten.” Barbara is het met hem eens: “Dit project bewijst dat je met gedegen onderzoek, nauwe samenwerking vanaf de projectlocatie én een open blik tot passende circulaire oplossingen komt.”

Dit artikel is gepubliceerd in de zomer 2025 editie van ABT Magazine