Ziekenhuis St Jansdal

Denkend vanuit de basisstructuur

Het ziekenhuis is opgebouwd rond een krachtige en goed doordachte structuur: een centraal hart met entree, hal en liften, waaraan vier vleugels zijn gekoppeld. Elke vleugel heeft een eigen functie; van beddenhuis en facilitaire ruimtes tot poliklinieken. Dankzij die logische structuur konden afdelingen door de jaren heen eenvoudig worden ontsloten én kon het complex stap voor stap worden uitgebreid zonder de zorgcontinuïteit onder druk te zetten. Nieuwe functies, zoals een revalidatiecentrum en een parkeergarage met een geïntegreerde ‘zorggevel’ voor onder meer dialyse en moeder-kindzorg, sloten dankzij deze basis naadloos aan op het bestaande gebouw.

Altijd in ontwikkeling

De eerste vragen over aanpassingen dienden zich halverwege de jaren negentig aan, toen het mortuarium moest worden vernieuwd. Vanaf de jaren 2000 volgden grotere uitbreidings- en vernieuwingsopgaven: ruimte voor de revalidatiedagbehandeling, een grote sportzaal, uitbreiding van de polikliniek, een nieuw OK-complex, een nieuwe afdeling radiologie, revitalisering van de ziekenhuisapotheek en een nieuwe hoofdentree. Steeds werden ingrepen zorgvuldig ingepast in de bestaande structuur.

Toekomstbestendigheid voorop

In 2010 stond de raad van bestuur, samen met ABT en andere partners, uitgebreid stil bij de toekomstbestendigheid van het ziekenhuis. De centrale vraag: is renovatie en gefaseerde groei verstandiger dan volledige nieuwbouw? De conclusie leidde tot het opstellen van een masterplan dat inzet op het behoud en de verdere ontwikkeling van het bestaande complex.

Het masterplan werkt toe naar een zorgomgeving die:

• flexibel en aanpasbaar is;
• ruimte biedt voor groei en veranderende zorgvraag;
• gebaseerd is op maximale benutting van bestaande structuren;
• stap voor stap kan worden gerealiseerd terwijl het ziekenhuis 24/7 operationeel blijft.

Kern van het masterplan

Inmiddels is het masterplan volop in uitvoering. Dit gebeurt in fasen, afgestemd op zorgcontinuïteit.

Belangrijk onderdeel van het masterplan is de optopping met twee bouwlagen waarmee de restcapaciteit van het bestaande gebouw optimaal wordt benut. Er is een flexibel plan ontwikkeld dat voortborduurt op de oorspronkelijke gebouwstructuur, met open kolomstructuren die passen bij het bijbehorende budget. Zo is de afdeling radiologie (opgeleverd in 2020) gebouwd in een robuuste prefab betonconstructie met dragende gevels, kolommen en breedplaten. Hierdoor blijven de vloervelden flexibel indeelbaar en is het gebouw toekomstbestendig en voorbereid op mogelijke aanpassingen voor de altijd veranderende zorg. Voor deze afdeling is ook veel aandacht besteed aan de constructie voor de plaatsing van de nieuwe scanapparatuur op de vloeren, gezien het hoge gewicht en trillingsvrij installeren. Er zijn uitneembare geveldelen aangebracht om het verhuizen van de MRI’s mogelijk te maken.

Naast de optopping maken ook twee nieuwe bouwdelen, Zuid en X, deel uit van het masterplan. In bouwdeel Zuid (opgeleverd in 2023) zijn de intensive care, cardio care, kinderverpleegafdeling en afdeling oncologie gevestigd. Dit bouwdeel is ingedeeld in grote, flexibel indeelbare ruimtes d.m.v. kanaalplaatvloeren en prefab betonconstructies. Binnenwanden kunnen dus relatief eenvoudig worden verwijderd waardoor de indeling van de plattegrond in de toekomst eenvoudig kan worden aangepast. Bouwdeel X dient als tijdelijke huisvesting tijdens de revitalisatie, en is later de locatie voor de oogpoli en verpleegafdeling.
Naast de nieuwbouwrevitalisering wordt enorm bespaard op CO₂-uitstoot van materialen door maximaal waardebehoud van het bestaande gebouw. De beide nieuwe bouwdelen sluiten naadloos aan op bestaande bouw, inclusief nieuwe kelderruimtes die logistiek en looproutes optimaliseren.

Duurzame constructieve keuzes

ABT onderzocht de mogelijkheden om in het constructief ontwerp duurzame keuzes door te voeren, waaronder het toepassen van milieuvriendelijker beton conform het Betonakkoord. In het beddenhuis zijn vloeren lokaal versterkt met koolstofvezelwapening vanwege nieuwe sparingen en schachten.

Slimme zorglogistiek en optimaal welzijn

De integrale aanpak gaat verder dan de constructie. Om het zorgproces en de logistieke processen efficiënter te maken, is ervoor gezorgd dat de nieuwbouw en bestaande bouw goed in elkaar overlopen. Er zijn doorbraken gerealiseerd in de gevel en bij bouwdeel Zuid is een nieuwe kelder in de oksel van het gebouw gerealiseerd om de logistieke processen en looplijnen in het ziekenhuis te verbeteren. De nieuwe kelder sluit aan op de bestaande kelder.

Door een nieuwe goederenlift vanuit de kelder en een slim kokersysteem voor linnengoed en afval worden logistieke processen versneld en efficiënter. Ook is er minder voorraad op afdelingen nodig, wat extra werkruimte oplevert. Daarnaast richt het ontwerp zich nadrukkelijk op het creëren van een healing environment en op het welzijn van patiënten en medewerkers: meer daglicht, zicht op groen en voorzieningen zoals balkons en dakterrassen voor patiënten die niet naar buiten kunnen.

Hinderarme uitvoering

ABT werkte met het bouwteam aan een uitvoeringsstrategie gericht op minimale hinder:

• funderen op staal waar mogelijk;
• trillings- en geluidsarme paalsystemen waar nodig;
• maximale prefabricage om bouwtijd en bouwoverlast te beperken;
• gefaseerde schuifplannen afgestemd op het operationele ziekenhuis.

Een visie die nooit af is

Het masterplan voor St Jansdal is geen eindpunt, maar een richtinggevend kader. De zorg blijft veranderen en het ziekenhuis verandert mee. Door slim te bouwen op de bestaande structuur blijft het mogelijk om nieuwe functies logisch toe te voegen, afdelingen te vernieuwen en voorzieningen te optimaliseren. Zo groeit St Jansdal al meer dan dertig jaar vanuit hetzelfde fundament én blijft het ziekenhuis klaar voor de zorg van morgen.

Beeld: © Hans Oordt